Phát triển năng lực
Chương trình đánh giá chung Việt Nam - Nhật Bản
Cập nhật ngày 02 Tháng Mười Hai 2009 - Số lần xem 3753
 
            Sự cần thiết của công tác đánh giá dự án
Đánh giá dự án là hoạt động cần thiết nhằm đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của các chương trình, dự án. Trong thời gian qua, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều nỗ lực thiết lập hệ thống theo dõi và đánh giá các chương trình dự án ODA ở cấp quốc gia, ban hành đồng bộ các văn bản pháp quy hiện về theo dõi và đánh giá ODA. Ngoài ra, Bộ KH&ĐT cũng đã ban hành các sổ tay hướng dẫn kỹ thuật kèm theo bộ công cụ về theo dõi và đánh giá các chương trình, dự án ODA.
Theo các quy định hiện hành, tất cả các ngành, các cấp chiuh trách nhiệm về công tác theo dõi và đánh gía. Về công tác đánh giá, Chủ dự án chịu trách nhiệm về đánh giá ở cấp dự án (đánh giá ban đầu, đánh giá giữa kỳ, đánh giá kết thúc), Cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm đánh giá đột xuất và đánh giá tác động, Bộ KH&ĐT chịu trách nhiệm chủ trì và điều phối các hoạt động đánh giá ở cấp quốc gia. Để hoàn thành tốt trách nhiệm của mình, việc nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực của các ngành, các cấp về công tác theo dõi và đánh giá có vai trò rất quan trọng.  
Sáng kiến chung về phát triển năng lực đánh giá ở Việt Nam giữa Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản (VJJEP)
VJJEP hỗ trợ phát triển năng lực đánh giá của Việt Nam thông qua hỗ trợ đánh giá chung và tăng cường năng lực thể chế.
Ø     Chương trình Đánh giá chung Việt Nam – Nhật Bản (VJJEP), một chương trình hợp tác ba năm giữa Bộ KH&ĐT và JICA giai đoạn 2007-2009. Đây là một nỗ lực đặc biệt, tập trung vào đánh giá các dự án đầu tư. VJJEP hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực đánh giá của Chính phủ Việt Nam thông qua thực hiện các đánh giá chung của JICA (trước đây là JBIC) – các dự án được hỗ trợ tài chính và hỗ trợ tăng cường thể chế để đánh giá.
Ø     Cho đến nay, VJJEP đã hoàn thành 06 đánh giá chung về tác động (đánh giá sau thực thi) trên cơ sở khung đánh giá quốc gia và phương pháp luận của Việt Nam, và từ đó hỗ trợ các cơ quan có liên quan đến các dự án vốn vay JICA thực hiện trách nhiệm của mình theo Nghị định 131. Các cơ quan tham gia được tiếp thu những kiến thức và kinh nghiệm về đánh giá, một khái niệm vẫn còn mới ở Việt nam nhưng rất cần thiết để đảm bảo lợi ích và tính bền vững của các dự án ODA.
Thông điệp từ Bộ KH&ĐT
 Để quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trong bối cảnh phân cấp theo tinh thần của Nghị định 131/2006/NĐ-CP, Chính phủ đã giao cho Bộ KH&ĐT nhiệm vụ xây dựng và vận hành hệ thống theo dõi và đánh giá ODA ở cấp quốc gia. Đến nay, ba trụ cột của hệ thống theo dõi và đánh giá quốc gia đã được Bộ KH&ĐT phát triển bao gồm: (i) Khung thể chế và chính sách (kế hoạch chiến lược, nghị định, thông tư, quyết định,…); (ii) Công cụ (công nghệ thông tin, sổ tay thực hành theo dõi và đánh giá); (iii) Tăng cường năng lực (đặc biệt đào tạo qua công việc thực tế). Cùng với một số các đánh giá thí điểm (đánh giá ban đầu, đánh giá giữa kỳ, đánh giá kết thúc và đánh giá tác động), Bộ KH&ĐT đã chủ trì phối hợp đánh giá chung với các nhà tài trợ. Một trong những hoạt động đánh giá chung được nổi bật và thành công nhất theo đúng tinh thần của Tuyên bố Pari và Cam kết Hà Nội về hiệu quả viện trợ là Chương trình đánh giá chung Việt Nam - Nhật Bản do JBIC (nay là JICA), Bộ KH&ĐT và các cơ quan liên quan phía Việt Nam phối hợp thực hiện. Những lợi ích mang lại từ hoạt động đánh giá chung này bao gồm một quy trình đánh giá chuẩn mực được xây dựng, các đối tượng thụ hưởng được huy động tham gia rộng rãi và năng lực của đánh giá của Việt Nam được nâng cao,… và điều này đã giúp cho các bên có được những báo cáo đánh giá chất lượng cao với những bài học kinh nghiệm và khuyến nghị quý báu đối với Chính phủ hai nước Việt Nam và Nhật Bản cho các dự án ODA tương tự trong tương lai.
Nhằm đẩy mạnh vai trò lãnh đạo và tinh thần tự chủ, theo thỏa thuận giữa hai bên trên kết quả của Chương trình đánh giá chung ba năm, Việt Nam sẽ chịu trách nhiện chủ trì trong việc thực hiện các hoạt động đánh giá đối với các dự án do JICA tài trợ trong tương lai.
Để xã hội hóa và chuyên nghiệp hóa hoạt động đánh giá, JICA sẽ hỗ trợ những nỗ lực của Việt Nam trong việc thành lập Hiệp Hội đánh giá đầu tư Việt Nam (VIEA).
Thông điệp từ JICA 
Kể từ năm 2007, JICA đã liên tục hỗ trợ Chính phủ Việt Nam nâng cao công tác tổ chức và năng lực hệ thống theo dõi và đánh giá dự án ODA để chính phủ Việt Nam có thể thực hiện đánh giá dự án ODA theo phương thức bền vững và hiệu quả.
Trong số các đối tác thực hiện đánh giá chung của JICA thì Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu.
Trong năm 2008, Chương trình Đánh giá Chung Việt Nam – Nhật Bản (IP 2008) được hợp tác thực hiện một cách hiệu quả, bao gồm đánh giá chung sau thực thi các dự án vốn vay ODA và một xê-ri đào tạo về quản lý đánh giá cho cán bộ chính quyền cấp trung ương và tỉnh.
Tôi đã có cơ hội thực hiện một bài giảng tại một hội thảo quản lý đánh giá ODA tổ chức tại Hà Nội vào tháng 2/2009 với sự tham dự của cán bộ nhà nước ở cấp trung ương và tỉnh, kể cả Bộ KH&ĐT.
Sự tham gia tích cực của họ thể hiện nhận thức về vấn đề này đã được nâng cao và nhu cầu được tham gia nhiều cơ hội học hỏi hơn nữa.
Tôi tin rằng các đại biểu sẽ áp dụng hiệu quả những gì mà họ đã tiếp thu vào công việc quản lý đánh giá thực tế.
JICA đã thống nhất với chính phủ Việt Nam về Chương trình Đánh giá Chung Việt Nam – Nhật Bản 2009 (IP 2009).
Chương trình 2009 dự kiến sẽ sử dụng một chuyên gia đánh giá Việt Nam để thực hiện các hoạt động đánh giá sau thực thi và đào tạo giảng viên, những người có thể tiếp tục duy trì chương trình đào tạo cho cán bộ Việt Nam có liên quan trong tương lai.
Nên tiếp tục phát triển hơn nữa hệ thống theo dõi và đánh giá dự án ODA của Việt Nam, góp phần triển khai các dự án ODA của JICA có hiệu quả và hiệu suất cao hơn.
Thành quả của VJJEP 2007 - 2008
n        VJJEP đã hoàn thành hai Chương trình thực hiện (IPs) với những thành quả như sau:
Ø            6 đánh giá chung về tác động (sau thực thi) của các Dự án Vốn vay JICA với sự tham gia của 57 cán bộ nhà nước phụ trách công tác đánh giá ODA;
Ø            Đào tạo thông qua công việc về đánh giá cho 57 cán bộ nêu trên;
Ø            Nghiên cứu và đề xuất hệ thống đánh giá của Việt nam;
Ø            Đào tạo Quản lý Đánh giá ODA cho 67 cán bộ nhà nước cấp trung ương và địa phương (2 ngày x 3 địa điểm);
Ø            Đề xuất, góp ý cho Tiêu chuẩn Chi phí Đánh giá do Bộ Tài chính đang soạn thảo; và
Ø            Hỗ trợ thành lập Hội Đánh giá Đầu tư (VIEA).
n        VJJEP vừa đưa vào sử dụng các phương pháp và công cụ đánh giá mới xây dựng của Việt Nam. Đây là những phương pháp và công cụ đã được điều chỉnh phù hợp với điều kiện của địa phương dựa trên các phương pháp luận đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới và kết hợp một vài đặc tính của các phương pháp và công cụ đánh giá của JICA (như phân tích kinh tế/tài chính và xếp hạng đánh giá).
KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ

IP
Dự án Mục tiêu
Xếp hạng chung
Xếp hạng
Tính
phù hợp
Hiệu suất
Hiệu quả/Tác động
Tính
bền vững
2007
Dự án Nâng cấp Đường Quốc lộ 5
B
a
b
a
b
2007
Dự án Khôi phục Cầu đường bộ - Quốc lộ 1A
A
a
a
a
b
2007
Dự án Khôi phục Cầu Đường sắt Hà Nội – thành phố Hồ Chí Minh
A
a
a
a
b
2008
Dự án Thông tin Duyên hải khu vực phía Nam của Việt nam
A
a
b
a
a
2008
Dự án Đường dây Truyền tải 500KV Phú Mỹ - thành phố Hồ Chí Minh
A
a
b
a
a
2008
Dự án Thủy điện Hàm Thuận – Đa Mi (I-VI)
A
a
b
a
a

Thang điểm chung: A (Rất hài lòng), B (Hài lòng), C (Trung bình), D (Không hài lòng)
Xếp hạng: a (cao), b (trung bình), c (thấp)
Ý kiến của các thành viên 
Ông Nguyễn Ngọc Hải, chuyên viên chính Vụ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), thành viên của Nhóm đồng đánh giá IP2007 và IP2008: “Là cán bộ thực hiện công tác tiếp xúc đầu tư, làm việc với Đoàn thẩm định dự án và quản lý các dự án ODA của Nhật Bản trong ngành giao thông vận tải, tôi nhận thấy công tác đánh giá dự án là hết sức quan trọng, đó là cơ hội để chúng ta nhìn nhận lại toàn bộ quá trình từ chuẩn bị dự án, thực hiện dự án đến kết thúc dự án, bàn giao và đưa vào sử dụng, đánh giá lại sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, các cơ chế chính sách của nhà nước, hài hòa thủ tục với nhà tài trợ và năng lực các đơn vị trực tiếp thực hiện dự án như Ban QLDA, tư vấn và nhà thầu.
Bộ GTVT đã đưa chương trình đánh giá sau dự án vào chu kỳ của dự án. Tuy nhiên trước đây nội dung này chưa được thực hiện nên khi tham gia chương trình đánh giá chung, ngoài kinh nghiệm về công tác quản lý dự án, tôi đã có những kinh nghiệm thực tế và thông tin tại thực địa từ những người hưởng lợi và người bị ảnh hưởng từ dự án. Đây là kiến thức bổ sung cần thiết hữu ích cho công tác của tôi trong tương lai.
Đối với Bộ GTVT, chương trình đã tạo cơ hội cho một số các cán bộ từ các cơ quan thực hiện dự án ODA được tiếp cận và thực hành những kiến thức đánh giá một cách bài bản”. 
Ông Nguyễn Tấn Vĩnh, Trưởng phòng Kế hoạch - Đầu tư, Công ty Thủy điện Đa Nhim - Hàm Thuận - Đa Mi, thành viên Nhóm IP 2008: “Tham gia vào hoạt động đánh giá chung Việt Nam – Nhật Bản, tôi đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm, từ khâu chuẩn bị nội dung, hình thức phỏng vấn,… cho đến cách thức phỏng vấn đối với từng đối tượng, đặc biệt là việc thu thập thông tin số liệu thông qua phương pháp thảo luận nhóm trọng tâm. Trước khi tham gia nhóm đánh giá, Tôi nghĩ rằng tôi biết rất rõ về dự án Nhà máy Thủy điện Hàm Thuận - Đa Mi vì tôi đã có thời gian tham gia cũng như tìm hiểu về dự án này từ ngày khởi công và cho đến nay vẫn đang tiếp tục tham gia theo dõi hoạt động hàng ngày của Nhà Máy. Tuy nhiên khi tham gia Nhóm đánh giá, Tôi đã có điều kiện được biết rõ hơn về các tác động cả tích cực và tiêu cực của dự án từ các bên hưởng lợi trên những quan điểm khác nhau.
Tôi thấy hoạt động đánh giá này là một hoạt động rất hữu ích và các cơ quan nên tổ chức thực hiện đều đặn”.
Bà Hà Thu Huyền – Phó trưởng phòng Kỹ thuật Đầu tư, Công ty Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam (Vishipel), thành viên nhóm IP 2008: “Tôi đã tham gia vào dự án từ những ngày đầu và hiện vẫn đang trực tiếp tham gia vào công tác quản lý, vận hành hệ thống. Chúng tôi luôn cho rằng dự án mình thực hiện mang lại hiệu quả cao, song chúng tôi chưa có một công cụ thực sự hữu hiệu để biết rằng hiệu quả của dự án có tác động như thế nào đến xã hội. Chương trình đánh giá chung đã tạo điều kiện cho chúng tôi rà soát một cách khoa học không chỉ đầu ra, hiệu quả mà cả tính bền vững và sự phù hợp của dự án vào thời điểm thực hiện dự án và tại thời điểm đánh giá. Chúng tôi đã thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn, lắng nghe ý kiến của bà con ngư dân, các doanh nghiệp vận tải biển tại Việt Nam,… Điều này giúp chúng tôi không những khắc phục những mặt tồn tại mà hoàn thiện, kiện toàn hệ thống thiết bị, nâng cao chất lượng dịch vụ. Các kỹ thuật mà JICA áp dụng, theo tôi, hoàn toàn phù hợp với việc đánh giá dự án tại Việt Nam. Kỹ thuật này nên được sử dụng cho tất cả các dự án”.
Kế hoạch VJJEP 2009
n                  IP 2009 là chương trình năm cuối cùng của VJJEP 2007 - 2009.
Ø      Đã có kế hoạch thực hiện đánh giá chung ba dự án vốn vay JICA. Để đảm bảo tính bền vững của các thông lệ đánh giá, mọi sáng kiến về đánh giá (lên kế hoạch, thu thập dữ liệu, báo cáo) sẽ do phía Việt Nam chuẩn bị.
Ø      Công tác tiếp tục hỗ trợ tăng cường thể chế cũng đã được đưa vào trong kế hoạch: đào tạo về đánh giá và hỗ trợ VIEA.
n                  Hỗ trợ Hội Đánh giá Đầu tư Việt Nam (VIEA)
Ø      VIEA là một tổ chức phi chính phủ được thành lập theo Kế hoạch Hành động của Bộ KH&ĐT về Theo dõi và Đánh giá với mong muốn VIEA sẽ thực hiện chức năng là cơ sở nguồn về chuyên gia đánh giá chuyên nghiệp để cung cấp các dịch vụ đánh giá cho các cơ quan để thực hiện trách nhiệm đánh giá đầu tư.
Ø      VJJEP đã hỗ trợ Bộ KH&ĐT và ISS:
²         Trao đổi kiến thức giữa VIEA và Hội Đánh giá Nhật Bản (JES) (tháng 11/2008);
²         Thuyết trình về kế hoạch thành lập VIEA tại Hội thảo Đánh giá ODA tại Singapore (tháng 3/2009);
²         Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho Ban vận động thành lập hiệp hội.
Thông điệp từ Viện Nghiên cứu Xã hội (ISS)
Trong 16 năm qua, Việt nam đã thu hút và sử dụng nguồn ODA để hỗ trợ và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Việt Nam đang chuẩn bị thành lập Hội Đánh giá Đầu tư Việt Nam (VIEA). Việc thành lập VIEA với các chức năng và nhiệm vụ sau đây sẽ đáp ứng nhu cầu đánh giá hiệu quả đầu tư hiện nay:
1. Tạo điều kiện và tăng cường trao đổi ý tưởng, kinh nghiệm và các sáng kiến liên quan đến lợi ích chung của mọi lĩnh vực theo dõi và đánh giá đầu tư;
2. Thể hiện sự phát triển của công tác đánh giá đầu tư ở Việt Nam tại các sự kiện và diễn đàn có liên quan trong khu vực;
3. Lên kế hoạch và định hướng nghiên cứu, đào tạo và phát triển công tác theo dõi và đánh giá đầu tư ở Việt Nam;
4. Thiết lập mối liên hệ chiến lược giữa các ngành và tổ chức tư nhân và nhà nước trong thực hiện các hoạt động theo dõi và đánh giá;
5. Tạo điều kiện xây dựng và vận hành hiệu quả các mạng lưới trao đổi thông tin trong nước và quốc tế có liên quan đến công tác theo dõi và đánh giá đầu tư;
6. Khuyến khích và tạo điều kiện nghiên cứu, soạn thảo và xuất bản những ấn phẩm liên quan đến công tác theo dõi và đánh giá đầu tư;
7. Bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng theo dõi và đánh giá cho các thành viên của các hội, tổ chức và cá nhân có liên quan đến công tác đánh giá đầu tư ở Việt Nam;
8. Góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của các doanh nghiệp, nhà đầu tư và các thành viên tham gia vào lĩnh vực đánh giá đầu tư; 
 9. Đề xuất Chính phủ đưa ra các kiến nghị và chính sách liên quan đến nhiệm vụ đánh giá đầu tư.
ISS được thành lập vào tháng 3/2008. Cùng với sự phát triển và chức năng của mình, ISS sẽ tiếp tục thực hiện tất cả những nhiệm vụ và mục tiêu quan trọng của Viện, đồng thời hỗ trợ thành lập Hội Đánh giá Đầu tư Việt Nam. Chúng tôi bày tỏ sự cảm ơn đối với Bộ KH&ĐT, Dự án VAMESPII và Tổ chức JICA đã hỗ trợ trong quá trình chuẩn bị tiến tới việc thành lập VIEA, góp phần xây dựng văn hóa đánh giá ở Việt Nam.

Nghị định 131/2006/NĐ-CP về quản lý và sử dụng vốn ODA, Thông tư 04/2007/TT-BKH của Bộ KH&ĐT hướng dẫn thực hiện Nghị định 131/2006/NĐ-CP, Thông tư 03/2007/TT-BKH của Bộ KH&ĐT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ của các Ban QLDA ODA, Quyết định 803/2007/QĐ-BKH của Bộ trưởng Bộ KH&ĐT quy định về chế độ báo cáo và mẫu biểu báo cáo các chương trình, dự án ODA và Quyết định 1248/2007/QĐ-BKH của Bộ trưởng KH&ĐT về khung theo dõi và đánh giá các chương trình, dự án ODA thời kỳ 2006-2010.
Viện Nghiên cứu Xã hội là một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trong lĩnh vực: (i) nghiên cứu, tư vấn và giảng dạy về các vấn đề xã hội; (ii) cung cấp thông tin và dữ liệu về các vấn đề xx hội của Việt Nam, (iii) phát triển quan hệ đối tác giữa các trường Đại học, Viện nghiên cứu, Trung tâm và các tổ chức phi chính phủ quốc tế và Việt Nam thực hiện các dự án phát triển xã hội; và (iv) vận động chính sách cho các nhà hoạch định chính sách, Viện nghiên cứu, Đại học và trung tâm nghiên cứu của Việt Nam.
 
 
Các tin khác
Chương trình đánh giá chung Việt Nam - Nhật Bản

Đáng giá dự án là hoạt động cần thiết nhằm đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của các chương trình, dự án

Chương trình nâng cao năng lực toàn diện về quản lý ODA tại Việt Nam

Chương trình nâng cao năng lực toàn diện về quản lý ODA tại Việt Nam

Thăm dò ý kiến
Bạn biết tới website chúng tôi qua phương tiện




Gửi ý kiến  Xem Kết Quả